Διόπτευση

Διόπτευση (Bearing-Brg) είναι η διεύθυνση ενός σηµείου της Γης από ένα άλλο, ως προς το Βορρά. Ακριβέστερα, είναι η οριζόντια γωνία που σχηµατίζει το κατακόρυφο επίπεδο, το οποίο διέρχεται από τον παρατηρητή και το διοπτευόµενο (σκοπευόµενο) σηµείο µε το κατακόρυφο επίπεδο που περνάει από το Βορρά και τον παρατηρητή (σχ. 2.4). Εκφράζεται σε µοίρες από 000ο–360ο και µετρείται από το Βορρά δεξιόστροφα. Εάν ως αφετηρία της γωνίας θεωρηθεί ο γεωγραφικός Βορράς, τότε η διόπτευση ονοµάζεται Αληθής διόπτευση Αζλ, εάν δε είναι ο µαγνητικός Βορράς (βλ. Κεφάλαιο 3) ονοµάζεται Μαγνητική διόπτευση Αζπ.
Σχετική διόπτευση είναι η οριζόντια γωνία, που σχηµατίζει η διεύθυνση ενός σηµείου από το σκάφος ως προς την πορεία του. Ακριβέστερα, είναι η οριζόντια γωνία που σχηµατίζει το κατακόρυφο επίπεδο που διέρχεται από το πλοίο και το διοπτευόµενο σηµείο µε το κατακόρυφο επίπεδο που ορίζει την πορεία του πλοίου (και αρχίζει από το πλοίο). Μετρείται είτε από 000ο – 360ο (η 000ο συµπίπτει µε την πορεία του πλοίου και το ονοµάζοµε κατάπρωρα) είτε ηµικυκλικά από Βορρά δεξιόστροφα µέχρι 180ο
(πράσινο) και από Βορρά και αριστερόστροφα (κόκκινο). Συνεπώς, εάν εντοπίσοµε για παράδειγµα σηµαδούρα 20 µοίρες δεξιά της πορείας µας, λέµε «προς πράσινο 20 (υπάρχει) σηµαδούρα», ενώ βλέποντας σκάφος ακριβώς αριστερά µας θα πούµε «προς κόκκινο 90» ή «προς 270 (υπάρχει) σκάφος».

Για να µετατρέψοµε µια σχετική διόπτευση σε διόπτευση ως προς το Βορρά, εκφράζοµε τη σχετική διόπτευση κυκλικά (από 000ο –360ο) και προσθέτοµε την πορεία.

Αληθής διόπτευση = Σχετική διόπτευση + Πορεία

Για παράδειγµα εάν ένα πλοίο διοπτεύεται προς 127ο σχετικά ως προς το δικό µας, που τηρούµε πορεία 150ο, τότε η αληθής διόπτευση του άλλου πλοίου ως προς το Βορρά θα είναι 127o + 150o = 277ο. Αν το άθροισµα υπερβαίνει τις 360ο τότε αφαιρούµε την πορεία µας (αντί να την προσθέσοµε).

Ποιες διοπτεύσεις είναι καλές και ποιες µετράµε πρώτα;

Για να δώσουν ένα στίγµα µε καλή ακρίβεια, οι διοπτεύσεις δεν πρέπει να σχηµατίζουν µεταξύ τους γωνία µεγαλύτερη των 120ο ή µικρότερη των 30ο.
Επίσης, επειδή η διόπτευση ενός σηµείου προς την πλώρη ή την πρύµνη µας µεταβάλλεται πολύ αργά, ενώ προς τις πλευρές µας µεταβάλλεται γρήγορα, παίρνοµε πρώτα τις πρωραίες (ή πρυµναίες) διοπτεύσεις και µετά τις πλευρικές.

Στίγµα µεγαλύτερης ακρίβειας (µε τρεις διοπτεύσεις). Αν είµαστε τυχεροί και υπάρχει και τρίτο καταφανές σηµείο σε καλή γωνία ως προς τα άλλα δύο όπου η γωνία του καθενός είναι µεταξύ 30ο και 120ο –, τότε το στίγµα µας είναι ακριβέστερο. Θεωρητικά οι τρεις διοπτεύσεις θα έπρεπε να τέµνονται στο ίδιο σηµείο. Λόγω όµως ανθρωπίνων σφαλµάτων µετρήσεως θα παρατηρήσοµε ότι δεν τέµνονται στο ίδιο σηµείο, αλλά σχηµατίζουν ένα τριγωνάκι.